“Leren leven met de Dood”
Zo noem ik de workshop die we met Margrete en Ferry mochten mee maken. Ik wist niet wat mij te wachten stond. Er werd verwacht dat wij onze eigen grafrede zouden schrijven en wat dierbare herinneringen aan onze voorouders zouden meenemen.
En inderdaad er stond voor ieder van ons een voorouder altaar, dat we zelf mochten inrichten met een brandend lichtje achter een groot koeienbot als duidelijke drempel. Direct achter die drempel was een plek van onze eigen dood, die zouden we beleven na het terugkijken op ons leven.
We gingen in stilte ons eigen leven na met al zijn gebeurtenissen en legden steentjes voor belangrijke momenten. Als eerste de geboortesteen, ver weg van de drempel. Zo kwamen we stap voor stap steeds dichter bij, maar stopten vóór de drempelovergang!
We keken terug op ons leven, zagen de ontwikkeling die daaraan ten grondslag lag, de knopen die soms ontstonden en de ontknoping, die nieuwe kansen bood. Toen we tenslotte over de drempel stapten in het bereik van de dood voelden we dat we alles achter ons konden laten, alleen de essentie namen we mee en legden die later op het voorouderaltaar: de geboortesteen, als kiem voor het volgende leven.
Dat moment van de dood voelde heel reëel, de overgang van de ene wereld naar de andere wereld, een verdwijnen in het niets.
Ook een bevrijding, een kunnen los laten. Tijd en ruimte schrompelt ineen, er is geen tijdsduur meer, geen ruimtelijke afstand. Je voorouders behoren niet meer tot het verleden, maar zijn tegenwoordig, ik leef in hen, zij leven in mij.
Ondertussen zijn we met een volgende stap in de maansfeer aangekomen, helemaal los van het aardse zijn en we oriënteren ons in de wijde ruimte zonder grenzen. Ik voelde het als bevrijding.
De Dood – een ontmoeting. Wij zijn om de beurt elkaars dood en ruilen de rollen om. Wat doe je als je de dood ontmoet? Welke rol speelt de dood naar jou toe? We weten van te voren niet hoe wij dat kunnen spelen. Maar wat een verrassing! Door ons in te leven in de rol die je speelt ga je je bewegen en in die beweging vind je elkaar en vindt er een betrouwbare ontmoeting plaats, geïnspireerd door de ander, waar je op terug kunt kijken. Afstand, strengheid, afwijzing, daar begint het bij ons mee. Liefdevolle toenadering, daarmee eindigt het bij ons. Proberen om over de schouders van de dood heen de wereld daar achter te ontwaren.
En als je dan onder een lijkwade doodstil ligt en de eigen grafrede over jou hoort uitspreken en opmerkingen van mensen klinken over wie je was en wat ze aan je beleefd hebben, als vanuit de verte. Hoor je dat heel stil aan, de dood neemt je mee in zijn grote stille rijk .
Waar je de essentie van je leven kan beleven.
Een brug tussen het leven vóór en het leven nà de dood.
Een verzoening met de dood.
Louise Kelder